Boyun, KBB muayenesinin çok önemli bir parçasıdır. Burada çeşitli anatomik oluşumlar ve hayati önem taşıyan organlar vardır. Bunların en sık görüleni boyun kitleleridir. Boynun her iki yanında yaklaşık yüz adet lenf bezi bulunur. Ayrıca orta hatta, gırtlağın üzerinde tiroit bezi yer alır. Tiroit bezinin büyümesi boynun orta hattında görülür ve halk arasında guatr olarak adlandırılır.
Guatr ayrı bir yazı konusu olacağından, diğer boyun kitlelerine değinmek ve tanı ile tedavide nasıl bir yol izleneceğinden bahsetmek istiyorum. Bir boyun kitlesi ile karşılaşıldığında öncelikle nerede yerleştiğine ve çevre dokularla ilişkisine bakmak gerekir. Eğer bu bir lenf bezi şişmesiyse, ilk akla gelmesi gereken şey enfeksiyon olmalıdır. Lenf dolaşımı, kan dolaşımı gibi anatomik bir yol izler. Lenf bezi şiştiğinde, onun drene olduğu arka anatomik bölgelerde bir enfeksiyon aramak gerekir. En sık olarak bademciklerin, dilin, dudağın şişmesi ve ciltle ilgili iltihabi bir durum lenf bezinde şişmeye neden olur.
Boyun kitlelerinde üçler kuralı vardır:
– Şişlik üç gündür varsa enfeksiyon,
– 3 aydır varsa tümöral bir oluşum,
– 3 yıldır varsa doğuştan (konjenital) bir patoloji olasılığı düşünülmelidir.
Doğuştan boyun kitleleri boynun her iki yanında veya orta hatta görülebilir. Orta hatta ise dil kemiğiyle (hyoid) ilişkili, tiroglossal kist denilen bir kist düşünülmelidir. Ultrason gibi radyolojik incelemelerle kolayca tanı konur ve tedavisi cerrahidir. Boyun kitlesi, İstanbul'daki merkezimizde en sık görülen şikâyet olmasa da önemli bir hastalığın habercisi olabileceğinden dikkatle yaklaşılması gereken bir durumdur.
Enfeksiyon olduğunu düşünüyorsak, gerekli antibiyotiği hemen vermek ve en az bir hafta beklemek gerekir. Lezyon kendiliğinden küçülmezse kan tahlilleri istenmeli ve kitle ultrasonla incelenmelidir. Son yıllarda gelişen radyolojik incelemelerin zenginliği, özellikle Türkiye gibi merkezlerde tanıya çok yardımcı olur.
Tüm tedavi ve incelemelere rağmen bir neden bulunamıyor ve kitle üç santimetreden büyükse, cerrahi olarak çıkarılmalıdır. Cerrahi hem tanıya hem de tedaviye yardımcı olur.
